GAMBİYA TEMEL GÖSTERGELERİ

a) Demografik veriler

Yüzölçümü:11,295 km2

Nüfus:2.300.000

Nüfus Yoğunluğu :km² ye 207.6 kişi

Nüfus Artış Oranı:% 3,0

Nüfusun cinsiyete göre dağılımı:%50,50 kadın; %49,50 erkek

Nüfusun dini inançlara göre dağılımı :%90 Müslüman, % 8 Hristiyan, %2 diğer

Nüfusun etnik gruplara göre dağılımı:

- Mandinka%42

- Fula%18

- Wolof%16

- Jola%10

- Serahuli%9

- Diğer Afrikalı etnik gruplar%4

- Afrikalı olmayan%1

Nüfusun yaş gruplarına göre dağılımı:

- 0-14 yaş: %46,2

- 15-64 yaş: %51,5

- 65 yaş ve üstü: % 2,3

Ortalama Yaşam Süresi:kadınlarda 61,6 yıl; erkeklerde 58,9 yıl

Yetişkin Okur-Yazar Oranı: %55

Komşu Ülkeler : Senegal

Başlıca Kentler: Banjul, Brikama

b) Ülkenin siyasi yapısı

Ülkenin resmi adı Gambiya Cumhuriyeti’dir (Republic of The Gambia). Demokratik Cumhuriyet olup, Başkanlık rejimiyle yönetilmektedir. Yasama yetkisi Parlamento’da olup, Yargı bağımsızdır.

İdarenin Başı olan Cumhurbaşkanı tek turlu seçimde çoğunluk oyuyla halk tarafından 5 yıllık bir süre için seçilir. Cumhurbaşkanı, Bakanlar Kurulunu atar ve Hükümet Başkanı olarak görev yapar.

1994 yılında darbeyle yönetime gelmiş olan Yahya A.J.J. Jammeh, 1997’da yapılan yeni Anayasa ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından 2016 yılı Aralık ayına kadar yapılan dört Cumhurbaşkanlığı seçimini de kazanmıştır. Ancak 1 Aralık 2016 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oyların %43,3’ünü alan Adama Barrow seçilmiştir. Oyların ancak %39,6’sını alabilen görevdeki Jammeh seçim sonuçlarını kabul etmemiş; bununla birlikte ECOWAS’ın müdahale tehdidi karşısında 21 Ocak 2017 tarihinde Ekvator Ginesi’ne giderek siyasi geçiş sürecinin önünü açmak durumunda kalmıştır.

58 üyeli Ulusal Meclisin 53’ü seçimle gelmekte 5’i de Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır. Ulusal Meclisin başlıca görevi yasa çıkarmak ve uluslararası anlaşmaları onaylamak ve idari denetim mekanizmasını yürütmektir. Dört yılda bir yapılmakta olan Ulusal Meclis genel seçimleri, son olarak 6 Nisan 2017 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Toplam 886 bin kayıtlı seçmenin bulunduğu Gambiya’da seçimlere katılım oranı %40 civarında gerçekleşmiştir.

Gambiya Hükümeti üyeleri Cumhurbaşkanı tarafından atanmaktadır. Cumhurbaşkanı Barrow, kabine üyelerinin büyük çoğunluğunu Birleşik Koalisyon Bloğuna mensup partilerden atamıştır.

c) Hükümet üyeleri

1. Cumhurbaşkanı, Adama Barrow

2. Cumhurbaşkanı Yardımcısı, Isatou Touray

3.HükümetGenel Sekreteri ve Kamu Hizmetleri Başkanı, Noah Touray

4. Dışişleri, Uluslararası İşbirliği ve Yurtdışında Yaşayan Gambiyalılar Bakanı, Mamadou Tangara

5. Adalet Bakanı ve Başsavcı, Dawda A. Jallow

6. Arazi ve Yerel Yönetim Bakanı, Musa Drammeh

7. Balıkçılık Su Kaynakları ve Parlamento İşleri Bakanı, James F. P. Gomez

8. Bilgi ve İletişim Altyapısı Bakanı, Ebrima Sillah

9. Gençlik ve Spor Bakanı, Hadrammeh Sidibeh

10. İçişleri Bakanı,Yankuba Sonko

11. Kadın, Çocuk ve Sosyal Refah Bakanı, Fatou Sanyang Kinteh

12. Maliye ve Ekonomi Bakanı, Mambury Njie

13. Orman, Çerve, İklim Değişikliği ve Doğal Kaynaklar Bakanı, Lamin B. Dibba

14. Petrol ve Enerji Bakanı, Fafa Sanyang

15. Sağlık Bakanı, Ahmadou Lamin Samateh

16. Savunma Bakanı, Sheikh Omar Faye

17. Tarım Bakanı, Amie Fabureh

18. Temel ve Orta Öğretim Bakanı,

19. Ticaret, Sanayi, Bölgesel Entegrasyon ve İstihdam Bakanı, Lamin Jobe

20. Turizm ve Kültür Bakanı, Hamat N. K. Bah

21. Ulaştırma, Bayındırlık ve Altyapı Bakanı, Bai Lamin Jobe

22. Yüksek Öğretim, Araştırma, Bilim ve Teknoloji Bakanı, Badara Joof

d) Ekonomik veriler(2019 Dünya Bankası verilerine göre)

GSYİH:1.764 milyar ABD Doları

Kişi Başına GSYİH:740 ABD Doları

GSYİH Büyüme Oranı:% 6.0 (2020 yılı için tahmini %2.5)

Enflasyon Oranı (ort.):% 7.1

İşsizlik Oranı:% 8.9

İhracat:144 milyon ABD Doları

İthalat:595,7 milyon ABD Doları

Dış Borçlar:1157,5 milyon ABD Doları (2018)

Doğal Kaynakları:yoktur

Tarım:%21,1

Endüstri: %14,8

Hizmetler: %64,1

İhracat Yaptığı Başlıca Ülkeler:Çin, Hindistan, Fransa, İngiltere ve ABD

İthalat Yaptığı Başlıca Ülkeler: Çin, Brezilya, Hindistan, Hollanda ve Senegal

Başlıca ihraç malları: Ağaç ve ahşap ürünleri, meyve ürünleri, hayvansal ve bitkisel yağ, balık ürünleri, demir-çelik

Başlıca ithal malları: Pamuk, şeker, hububat, hayvansal ve bitkisel yağ, makine

e) Etnik durum, din ve mezhep yapısı

Kabile düzeninin halen geçerli olduğu Gambiya’da etnik yapı, Mandinka % 42, Fula %18, Wolof %16, Jola %10, 9%Serahuli, diğer % 5 şeklindedir.

Nüfusun % 90’ı Müslüman, % 8’i Hristiyan ve % 2’si yerel dinlere inanmaktadır. Hukuk sisteminde İngiliz hukuku ve şeriat hukuku birlikte uygulanmaktadır. Keza eğitimde de aynı uygulama mevcut olup İngiliz eğitim sitemi çerçevesinde eğitim veren okulların yanısıra, dini okullar da mevcuttur.

f) Önemli olaylar kronolojisi

1965Gambiya’nın İngiltere hâkimiyetinden kurtularak bağımsızlığını kazanması

1970-1994Dawda Jawara’nın Cumhurbaşkanlığı dönemi

1982Senegal’le Senegambiya Federasyonun kurulması

1989Senegambiya Federasyonun sona ermesi

Temmuz 1994Askeri darbe ve Teğmen Yahya Jammeh’in iktidara el koyması

1997Jammeh’in Cumhurbaşkanlığına seçilmesi

1998Gambiya’nın BM Güvenlik Konseyi Geçici Üyeliği

Ocak 2000Cumhurbaşkanı Jammeh’e karşı başarısız darbe girişimi

2001Jammeh’in ikinci dönem Cumhurbaşkanlığına seçilmesi

2006Jammeh’in üçüncü dönem Cumhurbaşkanlığına seçilmesi

2011Jammeh’in dördüncü dönem Cumhurbaşkanlığına seçilmesi

Aralık 2011T.C. Banjul Büyükelçiliğinin faaliyetine başlaması

Ekim 2013 Gambiya’nın İngiliz Miletler Topluluğuna üyeliğinden ayrılması

Mayıs 2014Gambiya’nın Ankara Büyükelçiliğinin faaliyetine başlaması

Aralık 2016Adama Barrow’un Cumhurbaşkanlığına seçilmesi

Şubat 2018Gambiya’nın yeniden İngiliz Miletler Topluluğuna üye olması

Ocak 2020Sayın Cumhurbaşkanımızın Gambiya’ya ilk resmi ziyaretleri