Gambiya'nın Ekonomisi

Ülkede serbest piyasa ekonomisi uygulanmaktadır. Gambiya’nın ekonomisi, dış yardımlar ile tarım ve turizm sektörlerinden elde ettiği gelirlere dayanmaktadır.

BM’nin En Az Gelişmiş Ülkeler kategorisinde yer alan ülke, BM Kalkınma Programı (UNDP)’nın verilerine göre, 2019 yılı İnsani Kalkınma Endeksi sıralamasında 189 ülke arasından 174’üncü olmuştur.[1] Böylece Gambiya, düşük İnsani Kalkınma Endeksi’ne sahip 47 ülke içinde yer almıştır. Ülke, 2019 yılındaki İnsani Kalkınma Endeksi Sahra Altı Afrika ülkelerinin ortalamasının altında kalmıştır.

Gayri Safi Yurtiçi Milli Hasılası (GSYİH) 1.764 milyar ABD Doları[2] olan Gambiya’da kişi başına düşen gelir 740 ABD Doları’dır[3].

Gambiya ekonomisi 2014 - 2015 yıllarında iki önemli sınamadan geçmiştir. Bunlardan birincisi, Batı Afrika’da ortaya çıkan ebola salgınının Gambiya'da bir vaka tespit edilememesine karşın ülkenin turizm gelirlerine olan ciddi negatif etkisi, diğeri ise yağışların gecikmesi nedeniyle tarımsal üretim miktarında yaşanan önemli azalma sonucu ülkede enflasyonun artması ve gıda güvenliğinin azalmasıdır.

Ülke ağır bir iç ve dış borç yüküyle karşı karşıya olup, Barrow Hükümetinin iş başına geldiği 2017 yılı Ocak ayında, toplam dış borcun ülkenin GSYH’sinin yaklaşık %130’una tekabül ettiği açıklanmış; ancak, 2018 yılı içerisinde Merkez Bankası ve İstatistik Bürosu tarafından yapılan açıklamalarda milli gelir hesaplamasında baz alınan yılın değiştirilerek 2013 yılının baz alınmaya başlandığı ve yeni hesaplamaya göre ülkenin toplam dış borç yükünün GSYH’nin yaklaşık %90’na tekabül ettiği bildirilmiştir.

2019 yılı hibe ve gelirlerin toplam değeri yaklaşık 506 milyon ABD Doları, toplam harcama ve net borçlanma 576 milyon ABD Doları, bütçe açığı ise 70 milyon ABD Doları olarak açıklanmıştır.[4]

Gambiya’nın 2018 yılında 101.46 milyon ABD Doları olan ihracatında başlıca ticaret ortakları Senegal, Gine, Mali, Gine Bisau, Fransa, Çin, Hindistan ve İngiltere, 171.61 milyon ABD Doları olarak gerçekleşen 2018 yılı ithalatında ise başlıca ülkeler, Fildişi Sahili, İngiltere, Senegal, Hollanda ve Almanya olmuştur. 2019 yılında ise 144 milyon Dolarlık ihracat gerçekleştirilirken, 595.7 milyon Dolarlık ithalat gerçekleştirilmiştir.

Başlıca ihraç mallarını yerfıstığı, balık, kaju, mango, çeşitli sebzeler ve susam teşkil etmektedir. Ayrıca, serbest bölge konumundaki Banjul limanı aracılığıyla, başta komşu Senegal olmak üzere, Afrika ülkelerine her türlü mal “re-export” edilmektedir. Başlıca ithal malları, petrol, makine malzemeleri, makine sanayi malzemeleri ve gıda maddeleri, pamuk, şeker ve şeker mamulleri, hububat, hayvansal ve bitkisel yağlar, elektrikli cihazlardır.

Corona Salgınının Ekonomiye Etkileri:

Gambiya Merkez Bankası Başkanlığınca yapılan açıklamada, Covid-19 salgınının ekonomiye etkilerinin bir sonucu olarak 2020 yılı sonu büyüme oranının %2.5 olarak gerçekleşmesinin öngörüldüğü kaydedilmiştir.

Ülke ekonomisi turizm ve tarıma bağlı olup, turizm sektöründen sonra salgından en fazla etkilenen sektör tarım sektörü olmuştur. Özellikle hava ve kara sınırlarının kapatılması tarımsal ilaç, gübre vb. kalemlere erişimi güçleştirmektedir.